Zoals Smits & Braams (2022) goed weten te verwoorden in hun boek, ontwikkelt het lezen zich niet bij alle leerlingen even gemakkelijk. Als gevolg hiervan houden zij vaak niet zo van lezen. Dat is logisch, want zij kunnen het niet zo goed. Faalervaringen zorgen voor een verlies aan zelfvertrouwen en een gevoel dat het ze toch niet lukt om goed te lezen. Als deze leerlingen zichzelf als incompetentie lezers gaan zien, vermindert hun leesmotivatie nog verder. Dit zorgt er weer voor dat ze nog minder gaan lezen, wat weer leidt tot minder leesontwikkeling, maar ook tot minder woordenschatontwikkeling. Dit kan er weer voor zorgen dat andere schoolvakken ook lastiger gaan, zoals begrijpend lezen, maar ook verhaaltjessommen. Het is moeilijk voor leerlingen om zelf uit deze vicieuze cirkel te komen. Het is daarom heel erg belangrijk voor deze kinderen om goede leesondersteuning te krijgen vanuit hun omgeving, zodat zij succeservaringen opdoen en zij lezen hopelijk zelfs leuk gaan vinden! Ik maak gebruik van verschillende ondersteuningsmethoden om het technisch lezen te bevorderen. Deze licht ik hieronder toe.
Leesbevordering: véél lezen in leuke boeken
Om ervoor te zorgen dat leerlingen meer gaan lezen en lezen uiteindelijk leuk gaan vinden, besteed ik tijdens de leesondersteuning veel aandacht aan leesmotivatie en -plezier. Als kinderen eenmaal merken dat lezen leuk kan zijn, dan is meer lezen voor hen veel aantrekkelijker én gaat het lezen zelf ook steeds makkelijker. Samen gaan we ontdekken wat voor soort boeken een kind interessant vindt. Deze boeken gaan we lezen. De één blijkt het liefst informatieve boeken over bijvoorbeeld voertuigen te lezen, terwijl de ander zich liever onder dompelt in de paardenwereld.
Toneellezen kan ook goed werken voor sommige kinderen. Bij toneellezen spelen de kinderen en ik of de ouders elk één of meerdere personages uit een boek en lezen we de tekst van onze personages hardop voor. Dit bevordert ook meteen het lezen met de juiste intonatie en maakt het lezen betekenisvol. Na een paar keer herhalen, gaat het lezen van de stukken tekst steeds beter en voeren we uiteindelijk een toneelstukje op (zonder podium).Als kinderen langdurig te traag of gokkend blijven lezen, wijst dat erop dat het lezen niet automatiseert. Het normale leesonderwijs lijkt voor deze kinderen ineffectief. Ik zal er dan voor kiezen om de methode RALFI (tot AVI E4) of RALFI Light te gebruiken. Beide methoden staan goed beschreven in Smits & Braams (2022) en in Houtveen, Brokamp & Smits (2012). RALFI is een methodiek waarbij kinderen met ernstige leesproblemen die nog geen AVI E4 halen motiverende, relatief moeilijke boeken herhaald lezen, met ondersteuning door mij en ouders.
RALFI
Als kinderen langdurig te traag of gokkend blijven lezen, wijst dat erop dat het lezen niet automatiseert. Het normale leesonderwijs lijkt voor deze kinderen ineffectief. Ik zal er dan voor kiezen om de methode RALFI (tot AVI E4) of RALFI Light te gebruiken. Beide methoden staan goed beschreven in Smits & Braams (2022) en in Houtveen, Brokamp & Smits (2012). RALFI is een methodiek waarbij kinderen met ernstige leesproblemen die nog geen AVI E4 halen motiverende, relatief moeilijke boeken herhaald lezen, met ondersteuning door mij en ouders.
- Interactie: enthousiaste interactie hebben over de inhoud van teksten.
- Repeated: herhaald lezen, verspreid over minimaal die verschillende dagen per week
- Assisted: ondersteund lezen door voorlezen en samen(koor) lezen met bijwijzen;
- Level: relatief moeilijke, leeftijdsadequate teksten lezen
- Feedback: directe positieve feedback geven bij fouten;
Het doel van RALFI is het verbeteren van de vloeiendheid van het lezen en daarmee het leesniveau. Vooral de techniek van het herhaald lezen is daarbij van belang. De ondersteuner leest voor, dan lezen ze samen (koor) waarbij kinderen bijwijzen. Kinderen nemen het boek mee naar huis waar ouders (of een andere goede lezer) met hun kind samen hardop lezen. De laatste keer lezen kinderen de tekst zelfstandig
RALFI Light is ontwikkeld voor kinderen die die het niveau eind groep 4 hebben behaald, maar afhaken tijdens het stillezen. Ze vinden het moeilijk om zich te concentreren op hun boek. Zij lezen ook met ondersteuning (voor-koor), maar zonder herhaling. We lezen gewoon door in het boek.
Zelfredzaamheidslezen
Naast het lezen van boeken maak ik gebruik van de methode Leeshelden. Deze bestaat uit onder andere woordlijsten en teksten die een bepaalde leesmoeilijkheid hebben, aansluitend bij het niveau van uw kind. De woorden en teksten worden voorgelezen en besproken en vervolgens worden deze thuis verder geoefend.
De methode sluit aan bij de nieuwste visie op de begeleiding van kinderen met leesproblemen, zoals de koppeling van het technisch lezen aan de woordenschat en aan begrijpend lezen. Belangrijker nog is dat deze methode uitgaat van redzaamheidslezen in plaats van snel lezen. Redzaamheidslezen is een vorm van lezen waarbij alle onderwijsactiviteiten gericht op het leren snel te lezen achterwege worden gelaten. Dus geen instructie om snel te lezen en geen race-oefeningen tijdens het leren lezen. Snel lezen is namelijk helemaal niet functioneel of noodzakelijk voor bijvoorbeeld het begrijpend lezen. In plaats daarvan gaat het erom dat kinderen leren om rustig en nauwkeurig te lezen
Taal in Blokjes
Een methode waar ik ook vaak mee werk is Taal in Blokjes. Taal in Blokjes is speciaal ontwikkeld voor kinderen die extra lees- en/of spellingondersteuning nodig hebben. Het is de schoolversie van de F&L methode (www.taalinblokjes.nl), een methode waarbij lezen en spellen worden aangeboden in een geïntegreerd systeem. Werkvormen voor lezen ondersteunen de spelling en omgekeerd. De methode gaat uit van de klankstructuur van de Nederlandse taal. Door de verschillende soorten klanken een kleur te geven, wordt de klankstructuur van het taalsysteem zichtbaar gemaakt. De nadruk ligt op het begrijpen van het spellingsysteem en het leren spellen van woordstructuren in plaats van op het leren spellen van specifieke woorden of woordpakketten. De nauwkeurigheid en het leestempo kunnen aanzienlijk verbeteren als kinderen zien hoe woorden in elkaar zitten.
